Се приклучив на Фејсбук во јули, 2008. Се сеќавам дека многу луѓе тогаш активно се регистрираа, но јас бев малку колеблива. Едно утро, еден од колегите ми рече да си направам профил за да може да ме тагне на заедничката фотографија. И така, решив да го послушам. Направив профил.rnrnОттогаш „живеам“ на Фејсбук, но бидејќи работата долго време ми се одвива главно на социјалните мрежи, не често чувствувам потреба за лично споделување. Како и да е, пред извесно време почнав да се вклучувам во групи кои ми се од личен интерес. Следам што се пишува во нив, поддржувам истомисленици, придонесувам со по некоја корисна информација или искуство и стискам по некој лајк. Некако интимноста на групите во кои се здружени луѓе со исти интереси и водат активни и плодни дискусии ми се допаѓа повеќе од јавното споделување секакви статуси и слики од секоја поза што може да ја заземе телото во текот на денот.rnrn
rnrnВо последно време забележувам еден тренд на напаѓање, навредување, критикување и како последица на претходните – банирање. Како што македонската Твитер заедница едно време стана јавна табла за плукање по сѐ живо и диво, основано и неосновано, така сега тој гневен пристап полека преминува и во Фејсбук групите. Притоа не зборувам за жестоки дискусии во кои има спротивставени гледишта, туку алудирам на вистински извор на гнев и злоба што мора да излезе од некаде, па излегува таму. Без да наведувам конкретни имиња на групи, ќе споделам неколку свежи искуства од кои бев запрепастена.rnrnВо една група за поддршка на нашиот јазик, една членка се пофали дека коригирала друга членка во друга група, која пак поставила прашање на една сензитивна тема. Притоа, под еден, нејзината корекција беше неточна (употребила србизам) и второ, изрази гордост што успеала да фати скриншот пред да ја исфрлат од групата. Некој убаво имаше искоментирано дека групата се претворила во натпревар за ловење грешки дури и таму каде што ги нема или пак е несоодветно да се критикува. Како некој којшто многу го цени својот јазик, ги поддржувам напорите да го користиме што попрецизно, но има моменти кога едноставно нема потреба од посочување на грешките, особено не кога се упатуваат со доза на омаловажување.rnrnДа го зачуваме јазикот, но ајде малку да поработиме и на човечноста и да не заборавиме дека зад екраните, мали или големи, андроиди или ајфони, лаптопи или десктопи, сепак стојат луѓе со идентитет. Никој не сака да биде понижен, па дури ни онлајн.rnrnВторото искуство во друга група беше многу побрутално. Се осмелив да поставам професионално прашање во група за иселеници од Македонија. 90% од одговорите што ги добив беа омаловажувачки, злобни, мрачни… Кога се обидов да дообјаснам за да ја однесам дискусијата во посакуваната насока, добивав дополнителни коментари кои само налеваа нафта во огнот. Што и да кажев беше искористено против мене. Иако знаев од каде потекнува гневот на сограѓаните во оваа група, сакав да верувам дека сепак ќе наидам на разбирање, сочувство или во најмала рака, корисен совет. Не! Добив еден куп зборови полни со деградирање. Во еден наврат, личност која што чинам е и администратор на групата, во намера да ја исмее мојата професија, се осврна на жена си која имала „исти“ квалификации, па според тоа знаел колку се таквите како неа и мене бистри. Потоа, во сред реплицирање на еден коментар бев исфрлена од дискусијата, па не ни успеав да го објавам тоа што го напишав последно. Коментирањето наводно беше стопирано, но сѐ уште добивав нови совети од други членови на кои не можев ниту да им се заблагодарам за помошта. За некои 5 минути, постот со едно 50 коментари беше сосема избришан. Права демократија.rnrnВистината е дека групите се во рацете на оние кои раководат со нив и почитувањето на правилата значи она што тие сакаат да значи. Апсолутно треба да има некакви правила – рамка до која ќе се придржуваат членовите, но ова однесување оди многу подалеку од тоа. Ова е наметнување моќ во заедници кои што не би биле тоа што се без луѓето во нив.rnrnЌе споделам уште една серија искуства од група за мајки. Ова е безбедно место за жените коишто имаат секакви прашања во врска со одгледувањето на своите деца, особено кога се најмали. Овде исто така има напаѓање и критикување одвреме-навреме, но она што е фасцинантно е тенденцијата да се слушаат само коментарите кои се во согласност со веќе оформените убедувања. На пр. „Мајки, во кој размер го мешате кравјото млеко со вода? Детето ми е 2 месеци“. Одговор: „Мајка, никако не давај кравјо млеко на толку мало дете, имаш поевтини варијанти на млеко за дохрана во ДМ (или Зегин), ќе ти дојде исто како да даваш кравјо“ (формула за пресметка вклучена). Реакција: „Ајде гледајте си ја својата работа, ако можела мајката да прави друго немало да прашува ова“. Друг одговор: „Во размер пола-пола мајка“ (не ме држете за збор за размеров). Реакција: 20 лајкови. Или, друг пример, „Дали ги тепате децата?“ Реакција: по 10-20 лајкови на сите одговори кои ја поддржуваат оваа воспитна мерка, по 2-3 на оние кои даваат корисни совети за воспитување кои не вклучуваат насилство.rnrnИако сум претежно само набљудувач во оваа група, заклучокот ми е дека кога советите ги даваат луѓе кои не се квалификувани за прашањата, се добиваат погрешни информации, се прави погрешна едукација и се придонесува кон одржување на некој стил на одгледување и воспитување деца кои во поразвиените земји одамна е напуштен со причина.rnrnОд светлата страна…rnrnПомеѓу сите злобни коментари кои ги добив во иселеничката група, имаше едно десетина луѓе кои директно ми пишаа за да ми ја претстават другата страна на нештата. Не сакаат да пишуваат коментари јавно за да не влегуваат во дискусија што веројатно од искуство знаат во што ќе се претвори, но одвоија време, некои и часови, за да ми помогнат со дилемите за кои поставив прашање.rnrnИма луѓе и нелуѓе, секогаш и секаде. За жал, некаде преовладуваат или барем се погласни овие вториве, но мене искуството со другите ми го загрева срцето и ми ја одржува вербата дека човечноста е карактеристика којашто сѐ уште краси многумина.rnrnСтранските групи се (почесто) друга приказна. Членувам во неколку. На пример во една група за унапредување на нивото на други јазици, членовите несебично споделуваат ресурси, искуства и други корисни совети, се поврзуваат во помали групи и навистина функционираат како заедница. Во една друга група за писатели членовите си даваат таква помош и поддршка што да имате само силен интерес да напишете книга и малку склоност би успеале.rnrnНа крајот, секако има исклучоци и помеѓу македонските групи. Има една креативна група каде што не изостануваат напади и жестоки дискусии, но барем ми делуваат конструктивни во повеќето случаи.rnrnНе членувам во сите групи на Фејсбук, а секако би било невозможно. Всушност не членувам ни во многу. Но, од она што го гледам во последно време, се чини дека стануваат простор за истурање бес и лични фрустрации. Како да се заборава што им е поентата. Реално, постојат за убави нешта – поттикнување дискусии околу теми од заеднички интерес.rnrnПа, пред да искоментирате некаде, барем денес, обидете се да се запрашате дали навистина имате потреба да се скарате со личноста која стои зад некој профил, личност која не ја познавате и за која не би требало да правите претпоставки врз основа на profile picture.rn
Пишува: Ирина Мицов
rnrnНо, кој вели дека седата коса воопшто мора да се фарба? Фризерите, пријателите, стандардите за убавина и одржување на младоста кои не сме сигурни од каде потекнуваат?rnrnИстражувањата покажуваат дека побелувањето на косата ги остарува жените двојно повеќе од мажите, поточно жена со значителен број бели влакна во косата ќе изгледа за 6 години постаро, додека маж со исто толку побелена коса ќе делува постар само за 3. Повеќето жени посегнуваат по фарбите за коса уште во првата година откако ќе забележат бели влакна, додека, статистички, само еден од тројца мажи ќе се загрижи за оваа промена. Нив пак, повеќе ги загрижува ќелавењето.rnrnПа, кој е крив за ваквите перцепции и на што се должат?rnrnНие жените сме под постојан притисок од козметичката индустрија дека треба да користиме многу производи за нега и убавина за да изгледаме привлечно. Тука спаѓаат и фарбите за коса кои многу често ги таргетираат токму жените со побелена коса. Кога нешто се презентира како прв и единствен чекор кон третирање на одредена појава, не е ни чудно што многу жени не размислуваат пред да ја донесат одлуката да почнат да ги маскираат првите знаци на стареењето. Но, стареењето е природен и неизбежен процес и од него не се поштедени ни мажите. Причината што тие понекогаш изгледаат подобро со сива или бела коса не е заради бојата на нивните влакна на главата, туку заради она што тие постанале во процесот на созревањето – посамоуверени, поискусни, помудри, со еден збор – мажи. Момчињата се згодни, но мажите се секси. Жените сакаат мажи. Дури 72% од жените во едно истражување признале дека ги сметаат мажите со побелена коса за секси. Ова упатува на тоа дека и самите жени се „виновни“ за ваквата перцепција. Тие често сакаат зрели, стабилни и достоинствени мажи кои истовремено можат да им обезбедат заштита и добар живот. Побелената коса е само една карактеристика која ги опишува ваквите мажи и не е нужно фактор за нивната сексапилност.rnrnЗа жал, културата нѐ учи дека мажите се посекси кога се постари, додека жените се најзгодни во врвот на нивната репродуктивна способност – во текот на дваесеттите. Кога станува збор за седата коса, општо прифатеното гледиште е дека колку таа е побела, толку мажот што ја носи е посекси. Кога жената ќе го дозволи природното побелување на косата, таа се смета за несредена, запуштена или „луда“. Во светот на бизнисот, мажите со седа коса се сметаат за впечатливи и моќни, а нивните колешки за стари и изморени.rnrnУште еден фактор со силно влијание врз перцепцијата за белите влакна е величањето на холивудските примери во медиумите. Но, тие луѓе се всушност исклучок, а не правило. Со години се коментира изгледот на Џорџ Клуни, кој „станува сѐ посекси како што старее“. Па, сега веќе многу славни личности со т.н. Клуни ефект се сметаат за „сребрени лисици“, додека жените се обидуваат да го возвратат ударот оставајќи ги своите бели влакна кога излегуваат на црвениот тепих.rnrnСе чини нефер што една природна појава која скоро истовремено ги стигнува и мажите и жените, на околу 33-34 години, создава толку различна родова перцепција. Зошто жената треба да се чувствува дека нема избор откако ќе ги забележи своите први бели влакна, а мажите се секси дури и кога шарениот дезен е застапен на нивното лице и гради? Зошто на мажите им е дозволено да стареат, но не и на жените?rnrnДури и птичјиот свет не е имун на оваа перцепција. Неодамна британските орнитолози откриле дека група птици белеат како што стареат и тоа ги возбудува нивните женски припаднички.rnrnНо, во човечкиот свет, жените имаат избор. Можат да се фарбаат или да ја остават својата седа коса да блеска со самоувереност. Можат да изберат да почекаат или да ги прикриваат белите влакна привремено, само за одредени прилики. Имаат право да прават со својата коса што сакаат и не му должат објаснување на никого кој мисли поинаку. Стареењето не е срамно за жените, а посакувано за мажите.rnrnЕдинствената вистина е дека убавината е субјективна и некои луѓе стареат и белеат подобро од други, без разлика на полот. Годините сите ќе нѐ стигнат, без разлика дали ќе го прифатиме стареењето или ќе се обидуваме да го прикриваме со скапи препарати, третмани и фарби за коса. Жените не треба да чувствуваат притисок дека треба да изгледаат како да имаат 25 на 40, а мажите можат да продолжат да белеат природно или да одлучат да се фарбаат. Како што жените имаат избор, имаат и мажите. Важно е да се трудиме да изгледаме добро и средено, а тоа не го одредува бојата на нашата коса. Тоа го одредуваат нашите перцепции.rn
rnrnНи повеќе ни помалку, нашата прва дестинација беше Виетнам, поконкретно градот Хошимин, кој порано го имаме слушано како Сајгон. Не се секирајте, војната таму е одамна завршена. Живеев во безбедна средина со тропска клима, необично сочно овошје кое како да постои со цел да овозможи разладување и освежување во секогаш топлите денови, и мирен и насмеан народ кој во секој момент е спремен да помогне, дури и кога има навидум несовладлива јазична бариера. Жешките денови почнуваа и полесно се поднесуваа со виетнамско кафе, заради кое нашето „турско“ воопшто не ми недостасуваше. Секогаш свежо подготвено, достапно во бутици, на тезги и во мали продавничиња кои личат на трафики, со мирис кој привлекува од далеку, засладено со густо млеко и многу коцки мраз.rnrnУбаво беше додека траеше, но заради сплет на околности после 14 месеци решивме да смениме локација, повторно менувајќи ја не само земјата туку и континентот. Слетавме во Калифорнија, во срцето на Силициумската долина, и тоа сега во комплет со нашиот мачор Тајланѓанец, но роден и израснат во Виетнам. Не можам да кажам дали Америка е навистина земјата на соништата, но Калифорнија сигурно личи така. Таму можете да живеете добро само ако добро заработувате, бидејќи животот е скап и се плаќа дури и за нешта за кои не би можеле да претпоставите. На пример, треба да одвоите минимум 50 долари месечно за кирија за вашиот миленик, кој живее со вас, во стан со една спална соба за кој веќе секако плаќате околу 3.000 долари. Се чини само воздухот е бесплатен во срцето на технолошките збиднувања. Но, секое вдишување под калифорниското сонце е бесценето – клима за секој љубител на топли денови, кои пак секогаш завршуваат со свежи ноќи за поубав сон.rnrnПа, можете да замислите каква промена е да се напушти вечното лето за берлинските густи облаци и честите долготрајни дождови. Третата дестинација беше европска, па нормално и искуството беше попознато, некако послично на нашето, но со народ со поинаков менталитет и каде што нештата се организирани и прецизно дефинирани со правила кои сите ги почитуваат.rnrnДа бидам искрена, ако климата не ви е проблем, не би имале причина да си заминете од Германија, посебно од прекрасниот мулти-култи Берлин. Ама нас не ни се учеше германски. 🙂 Шега на страна, околностите повторно се свртеа, приликите нѐ одведоа во Лондон, кој можеби го знаеме како врнежлив од филмовите, ама нас нѐ пречека со „пекол“ лето.rnrnИ така, сега повторно сум „надвор“, но се почесто се чувствувам како дома. Не беше отсекогаш така…rnrn
rnrnЕве што научив низ ова искуство…rnrn
