Доволна е една прошетка во октомври за да забележите дека паркот веќе не е ист. Дрвјата што до вчера беа зелени сега се жолти, портокалови и темноцрвени. Изгледа како природата одеднаш да ги извадила сите бои. Вистината е поинаква и многу поинтересна: голем дел од тие бои биле во листот цело време.
Зеленото што сè покрива
Летото листот е мала фабрика. Хлорофилот, зелениот пигмент, го фаќа сончевото светло и од него дрвото создава храна. Хлорофилот го има толку многу што ги покрива сите други бои во листот. Затоа летото сè ни изгледа зелено.
Кога деновите стануваат пократки, а ноќите поладни, дрвото добива знак дека доаѓа зима. Престанува да создава хлорофил и почнува да го разградува оној што веќе го има, за да ги зачува хранливите материи пред листот да падне.
Жолтото и портокаловото – старите станари
Кога зеленото ќе избледи, на виделина излегуваат каротеноидите. Тоа се истите пигменти што му ја даваат бојата на морковот и на тиквата. Тие биле во листот уште од пролет, само скриени зад хлорофилот. Затоа брезата, липата и некои јавори пожолтуваат секоја есен, без разлика какво било времето.
Црвеното се создава токму наесен
Црвените и виолетовите нијанси се приказна за себе. Нив ги даваат антоцијаните, пигменти што многу дрвја ги создаваат дури наесен, од шеќерите што остануваат заробени во листот. Научниците сметаат дека тие делуваат како заштита од силното сонце и студот, додека дрвото ги враќа хранливите материи во гранките.
За најсилни црвени бои се потребни сончеви и суви денови и свежи ноќи без мраз. Затоа некои есени се пожешки во боите од други.
А кафеавото?
Кафеавата боја доаѓа од танините, материи што остануваат во листот кога сè друго ќе се разгради. Таа е последниот стадиум пред листот да падне и да стане храна за почвата.
Следниот пат кога ќе газите по шушкавите лисја, сетете се дека гледате бои што цело лето молчеле и чекале својот момент.
