А приказната на кафето е подолга и пошарена отколку што мислите. Таа почнува со еден овчар, неколку немирни кози и едно чудно црвено бобинче.
Легендата за Калди
Според легендата, во деветтиот век во Етиопија живеел овчар по име Калди. Една вечер забележал дека неговите кози не можат да заспијат и скокаат наоколу, откако се најале бобинки од непознат грм. Калди ги однел бобинките во блискиот манастир. Монасите ги фрлиле во оган, а мирисот на печените зрна бил толку силен што набрзо направиле пијалак од нив. Откриле дека им помага да останат будни за време на долгите молитви.
Дали Калди навистина постоел, никој не знае. Легендата првпат е запишана дури во 1671 година. Но Етиопија и денес се смета за татковина на кафето.
Јемен, првите плантажи
Во 15 век кафето веќе се одгледувало во Јемен. Суфиските монаси го пиеле за да бдеат ноќе. Од пристаништето Мока, по кое подоцна е именуван и еден вид кафе, зрната патувале низ целиот арапски свет.
Кафеаните на Истанбул
Средината на 16 век во Истанбул се отвораат првите кафеани. Тие брзо стануваат место за разговор, игри, музика и вести – толку популарни што власта на моменти се обидувала да ги забрани. Преку Отоманската империја кафето стигнува и на Балканот, каде што го пиеме варено во џезве, со кајмак на врвот.
Европа се буди
Првата европска кафеана е отворена во Венеција во 1645 година. Набрзо следат Лондон, Париз и Виена. Во европските кафеани се раѓале весници, деловни договори и цели литературни движења.
Во 2013 година УНЕСКО ја стави културата на турското кафе на листата на нематеријално културно наследство на човештвото. Признание за нешто што на Балканот одамна го знаеме: кафето не е само пијалак, туку повод да седнеме заедно.
Следниот пат кога ќе го чуете шумот на џезвето, сетете се на Калди и неговите кози – без нив, можеби утрото ќе ни беше многу потивко.
