Го знаете тој момент. По неколку суви денови паѓаат првите капки и воздухот одеднаш замирисува на земја, свежина и нешто што тешко се опишува. Многумина ќе го отворат прозорецот само за да го вдишат. Тој мирис има свое име – петрикор.
Името го смислиле двајца научници
Зборот го создале австралиските научници Изабел Бер и Ричард Томас, во 1964 година, во статија во списанието Nature. Го составиле од два грчки збора: петра, што значи камен, и ихор, течноста што според митологијата течела во вените на боговите. Значи, петрикор е буквално „крвта на камењата“.
Од каде доаѓа мирисот
Во сувиот период растенијата испуштаат масла што се собираат на камењата и во почвата. Во земјата живеат и бактерии кои создаваат материја наречена геосмин. Токму геосминот е главниот виновник за мирисот на влажна земја.
Кога капката ќе удри во сува, порозна површина, таа заробува ситни меурчиња воздух. Тие излегуваат нагоре и со себе носат микроскопски честички од маслата и геосминот. Истражувачи од МИТ во 2015 година го снимиле ова со брзи камери и покажале дека најмногу мирис се ослободува при слаб до умерен дожд.
Нашиот нос е шампион
Човечкиот нос е неверојатно чувствителен на геосминот. Можеме да го почувствуваме и кога го има само неколку делови на трилион во воздухот. Некои научници сметаат дека оваа чувствителност ја наследивме од предците, за кои дождот значел вода, храна и опстанок.
А мирисот пред невреме?
Оној остар, „чист“ мирис што понекогаш се чувствува пред бура е нешто друго. Тоа е озон, кој се создава кога молњите ги раздвојуваат молекулите во воздухот, а ветерот го носи пред облаците.
Некои мириси не можеме да ги купиме ниту да ги затвориме во шише. Можеме само да застанеме на прозорецот и да ги вдишеме додека траат.