Сите познаваме барем една личност која речиси никогаш не пристигнува навреме. Ќе каже „тргнувам за пет минути“, а половина час подоцна сè уште ја чекате. Иако лесно е ваквото однесување да се протолкува како непочитување или неодговорност, причините за хроничното доцнење понекогаш се посложени.
Психологијата сугерира дека зад постојаното доцнење може да стојат различни навики, начини на размислување и проблеми со организацијата на времето.
1. Погрешна проценка на времето
Една од наједноставните причини е тоа што некои луѓе постојано потценуваат колку време им е потребно за одредена активност.
Сметаат дека ќе се подготват за 15 минути, иако реално им се потребни 30. Веруваат дека патувањето ќе трае 20 минути, но не ги земаат предвид сообраќајот, барањето паркинг или други непредвидени ситуации.
Кога ваквата погрешна проценка постојано се повторува, доцнењето лесно станува навика.
2. „Имам уште време“
Луѓето кои често доцнат понекогаш се обидуваат да завршат уште нешто непосредно пред да тргнат.
Ако имаат десет слободни минути, наместо да излезат порано, ќе одлучат да одговорат на порака, да средат нешто низ домот или да завршат „само уште една мала работа“.
Проблемот е што задачата речиси секогаш трае подолго од очекуваното.
3. Преголем оптимизам
„Ќе стигнам.“
Оваа реченица е добро позната кај луѓето кои редовно трчаат со часовникот. Тие често го замислуваат најдоброто можно сценарио – нема да има гужва, веднаш ќе најдат паркинг, лифтот ќе биде слободен и ништо нема да ги задржи.
Во реалноста, доволно е само една мала непредвидена ситуација за целиот план да се помести.
4. Одложување до последен момент
Понекогаш доцнењето е поврзано и со одложувањето. Наместо подготовките да започнат навреме, личноста чека сè до моментот кога веќе мора да тргне.
Потоа започнува брзањето: каде се клучевите, што да облечам, дали го земав телефонот, каде ми е паричникот?
Неколку вакви ситници можат лесно да создадат доцнење од 15 или 20 минути.
5. Не сите го доживуваат времето исто
Нашето чувство за времето не е совршен часовник. Кога сме заинтересирани за нешто, времето може да ни изгледа како да поминува многу побрзо.
Токму затоа некој може да биде убеден дека поминале само пет минути додека гледал видеа на телефонот, а всушност да поминале дваесет.
Разликите во вниманието, навиките и начинот на организирање можат значително да влијаат врз точноста.
6. Стресот може дополнително да ја влоши ситуацијата
Интересно е што честото доцнење може да создаде дополнителен стрес, а стресот потоа уште повеќе да ја наруши организацијата.
Личноста брза, заборава нешто, се враќа назад, станува нервозна и повторно губи време.
Така се создава круг од кој понекогаш е тешко да се излезе.
Може ли навиката да се промени?
Да. Еден од наједноставните начини е свесно да се остави временска резерва.
Ако мислите дека ви се потребни 20 минути за да стигнете некаде, планирајте 30. Подгответе ја облеката и потребните работи однапред и поставете си време кога треба да излезете од дома, а не само време кога треба да пристигнете.
Корисно е и неколку дена да следите колку реално ви е потребно за секојдневните активности. Можеби ќе откриете дека вашето „само пет минути“ всушност редовно трае петнаесет.
На крајот, постојаното доцнење не мора секогаш да значи дека некој не го почитува туѓото време. Понекогаш зад него стојат лоша проценка, одложување, навики или едноставно недостаток на добра организација.
Но кога ќе ја препознаеме причината, многу полесно е да ја смениме и навиката.