Летувањето во Грција оваа сезона ќе изгледа малку поинаку за сите што се навикнати да ја бараат последната слободна педа песок меѓу редовите лежалки. Грчките власти продолжуваат со построга контрола на плажите, со цел да се обезбеди повеќе јавен простор за туристите, да се спречи нелегалното ширење на beach bar-овите и да се заштитат чувствителните крајбрежни зони.
Правилата не значат дека лежалките исчезнуваат од грчките плажи, туку дека повеќе не смеат да го заземат целиот брег. Напротив, идејата е едноставна: плажата мора да остане јавен простор, а секој турист има право бесплатно да постави пешкир и сопствен чадор во слободната зона.
70% од плажата мора да остане слободна
Според новиот систем на уредување на крајбрежјето, на организираните плажи најмалку 70% од просторот мора да биде слободен од лежалки, чадори и друг комерцијален мобилијар. Во еколошки заштитените подрачја, особено во Natura-зоните, правилата се уште построги и слободниот дел треба да биде уште поголем.
Дополнително, лежалките не смеат да бидат поставени веднаш до морето. Првата линија мора да биде оддалечена од брегот, за капачите да имаат слободен пристап до водата и да не мора да поминуваат низ редови приватно поставена опрема.
Во пракса, ова значи дека ако на некоја плажа видите дека лежалките се проширени речиси до самата вода или зафаќаат далеку поголем дел од песокот од дозволеното, сопственикот на концесијата може да биде во прекршок.
„Недопрени“ плажи без лежалки и beach bar-ови
Грција посебно ги штити таканаречените „недопрени плажи“ – крајбрежни подрачја со висока природна и еколошка вредност. На ваквите локации комерцијалната употреба е строго ограничена или целосно забранета, што значи дека не смее да има лежалки, чадори, барови, платформи или друга опрема што би го нарушила природниот изглед на плажата.
Причините се јасни: заштита на дините, морските желки, ретките растенија, природните извори, карпестите формации и целиот екосистем што лесно може да се оштети од масовен туризам.
За туристите ова значи едно: ако планирате излет до некоја дива или заштитена плажа, не очекувајте класична туристичка услуга. Понесете вода, храна, пешкир, сопствен чадор и сè што ви е потребно за денот.
MyCoast – апликацијата со која туристите можат да пријават прекршок
Една од најголемите промени е апликацијата MyCoast, преку која посетителите можат да проверат дали beach bar-овите и концесионерите ја користат само дозволената површина.
Апликацијата прикажува информации за активните концесии на плажите, односно кој дел од плажата е дозволен за комерцијална употреба. Ако туристот забележи дека лежалките се поставени надвор од дозволената зона, може да поднесе пријава преку апликацијата.
Со тоа секој посетител практично добива можност да реагира ако некој нелегално го зафаќа јавниот простор. Пријавите потоа се разгледуваат од надлежните служби, а контролите се засилени и со дигитални алатки, сателитски снимки и дронови.
Казните се високи, а контролите построги
Грчките власти најавуваат дека повеќе нема да се толерира самоволно ширење на лежалки, блокирање пристап до плажа или работа без соодветна дозвола. За прекршувањата се предвидени високи парични казни, а во посериозни случаи може да следува и затворање на објектот или одземање на дозволата.
Особено строго се третираат прекршувањата во заштитени подрачја, каде што секое поставување опрема може да се смета за сериозно нарушување на природната средина.
Што значи ова за туристите од Македонија?
За оние што летуваат во Халкидики, Ситонија, Касандра, Тасос, Лефкада или на Олимписката ривиера, новите правила значат дека ќе има повеќе простор за пешкири и сопствени чадори, но и помал број лежалки на некои плажи.
На популарните плажи, каде што побарувачката останува голема, можно е цените за сет од две лежалки и чадор да бидат повисоки, особено во шпицот на сезоната. Затоа, ако сакате добро место, најдобро е да пристигнете порано наутро.
Од друга страна, за туристите што сакаат поопуштено летување со сопствена опрема, ова се добри вести. Плажата повторно станува подостапна, а јавниот простор не смее да биде резервиран само за оние што плаќаат лежалка.
Може ли да си понесете сопствен чадор?
Да. Во слободната зона туристите имаат право да постават сопствен пешкир, чадор и опрема за плажа, се додека не се нарушуваат правилата за заштита на природата и не се блокира пристапот за другите посетители.
Никој не смее да ви наплати само затоа што сте поставиле пешкир на јавна плажа. Исто така, никој не смее да ве избрка од слободниот дел ако тој не е дел од легална концесија.
Што ако некој ви бара пари за пристап до плажа?
Грчките плажи се јавен простор и пристапот до морето не смее да биде незаконски блокиран. Доколку некој ви бара пари само за влез или ви забранува да поминете до брегот, тоа може да се пријави преку надлежните служби или преку апликацијата MyCoast.
Посебно внимание треба да се обрне на плажите каде што приватни објекти, хотели или барови се обидуваат да го претстават целиот простор како „нивна“ плажа. Концесијата не значи приватна сопственост врз песокот.
Заклучок
Грција не ги укинува лежалките, туку се обидува да стави ред на плажите. За туристите тоа значи повеќе слободен простор, поголема транспарентност и можност сами да реагираат ако некој незаконски го зафаќа јавниот брег.
Оние што сакаат удобност со лежалка и чадор сè уште ќе ја имаат таа опција, но во поограничени зони. Оние што сакаат пешкир, сопствен чадор и повеќе природен амбиент, летово ќе имаат повеќе простор за себе.
Најважниот совет за лето 2026 е едноставен: пред пат проверете каков статус има плажата што планирате да ја посетите, понесете сопствена опрема ако одите на диви или заштитени локации и запомнете – песокот во Грција останува јавен.
Прочитајте и: Сè повеќе туристи ја заменуваат Грција со оваа дестинација: „Има едни од најниските цени во Европа“