Високо на Татиќев Камен, во близина на Куманово, се наоѓа едно од најинтересните археолошки места во Македонија – мегалитската опсерваторија Кокино. Локалитетот се наоѓа на околу 1.000 метри надморска височина и претставува сведоштво за животот и верувањата на луѓето од бронзеното време.
Кокино било откриено во 2001 година, а археолошките истражувања покажале дека просторот бил користен илјадници години. Пронајдени се керамички садови, камени и бронзени предмети, како и траги од различни ритуални активности. Најголемиот дел од наодите потекнуваат од бронзеното време, но има траги и од подоцнежниот железен период.
Она што го прави Кокино особено интересно е неговата врска со Сонцето и Месечината. На карпите биле направени специфични маркери со кои можело да се следи местото на изгревање на небесните тела во различни периоди од годината. Според описот на локалитетот доставен до УНЕСКО, овие ознаки биле поврзани и со следење на лунарниот циклус и создавање календар.
Но, Кокино не било само место за набљудување на небото. Археолошките наоди укажуваат дека просторот имал и религиозно, односно светилишно значење. Во природните процепи на карпите биле оставани садови и други предмети како дарови, што се поврзува со ритуали и верувања на тогашните жители.
Особено интересни се таканаречените камените престоли на локалитетот. Тие се наоѓаат на една од платформите и се дел од впечатливиот распоред на карпите и камените структури. Денес токму овие места се едни од најпрепознатливите детали на Кокино.
Кокино денес се наоѓа на пробната листа на УНЕСКО за светско наследство. Неговата комбинација од археологија, древна астрономија и мистериозни ритуални простори го прави едно од највпечатливите места во македонското културно наследство.
Иако денес посетителите гледаат само карпи и камени платформи, пред речиси четири илјади години истото место било простор каде што луѓето го набљудувале небото, го следеле движењето на Сонцето и Месечината и ги поврзувале природните циклуси со својот секојдневен живот и верувања