На сите нам ни е добро познат фактот дека Марија Кири (1867-1934) живеела во период кога повеќето жени немале пристап до науката и образованието. Сепак, тоа не ја спречило да биде првата жена која ќе ја добие Нобеловата награда и првата и единствена личност што ќе ја добие наградата за две науки.rnrn
rnrnФранцуска физичарка со полско потекло, се стекнала со светска слава благодарение на нејзините истражувања во областа на радиоактивноста. Таа била чудо од дете и покажувала извонредни вештини уште на четиригодишна возраст кога научила да чита на руски и француски. Студирала хемија, математика и физика на Универзитетот „Сорбона“ каде открила два радиоактивни елемента: радиум и полониум. Овде го запознала и нејзиниот сопруг и партнер Пјер Кири. Во продолжение прочитајте повеќе занимливости за една од најпознатите научнички на сите времиња.rn
Марија Кири работела во скромна лабораторија
rnКога помислувате на научници, најверојатно првото нешто што ви паѓа на ум е добро опремена лабораторија. За жал, лабораторијата на Кири била далеку од тоа. Голем дел од нивните истражувања биле спроведени во мала, тесна барака.rn
Марија Кири била херој од Првата светска војна
rnКири помогнала да се спасат илјадници војници преку поставувањето бројни мобилни радиолошки единици кои биле користени на првите борбени линии од страна на армиските лекари. Оваа технологија им овозможила на лекарите полесно да прават рендгенски снимки на ранетите војници и да ги вршат неопходните операции.rn
Нобеловата награда била традиција во семејството
rnСемејството Кири се стекнало со пет Нобелови награди. Мари поседувала две, а сопругот Пјер една награда. Во 1935 година, ќерката Ирен Жолио – Кири по стапките на нејзините родители, заедно со сопругот Фредерик Жолио ја добиле Нобеловата награда како признание за нивното откритие во поглед на нови радиоактивни изотопи. Втората ќерка на Марија и Пјер Кири, Ева, се омажила за Хенри Ричардсон Лабуис, добитник на Нобеловата награда за мир како и претседател на УНИЦЕФ.rn
Алберт Ајнштајн бил голем фан на Марија Кири
rnОткако Пјер Кири го загубил својот живот во трагична сообраќајна несреќа, Мари морала да се соочи со тежок период на предрасуди и сексизам. Ајнштајн решил да ја охрабри во нејзината работа, па затоа ѝ пратил писмо во знак на поддршка. Во една прилика, таткото на модерната физика изјавил:rn
„Марија Кири е единствената од сите славни личности која не дозволила славата да ја подмити“.
rn
Научна љубовна приказна
rnМари го запознала Пјер откако дипломирала на Универзитетот Сорбона, а нивната заедничка љубов кон науката придонела да станат не само партнери во животот туку и во истражувањата. Пјер инсистирал неговата сопруга да биде подеднакво признаена кога ѝ била доделена Нобеловата награда за нивните научни откритија.rnrnОткако ги прочитавте овие интересни факти за животот на Марија Кири, можеби ќе сакате да дознаете кои 5 жени го одбележале 19-тиот век.rnrnИзвор: discovermagazine.com

rnrnГрета била навистина зафатена – од соло протести, до организирани студентски штрајкови на глобално ниво. Оваа недела се очекуваат штрајкови во 1.659 градови и 105 држави.rnrnУчилишните штрајкови биле инспирирани од движењето „Петоци за иднината“ што го започнала Грета со помош на хаштагот #FridaysForFuture. Досега имало редовни паради ширум светот, вклучувајќи ги државите како Германија, Белгија, Велика Британија, Франција, Австралија и Јапонија.rn
rn
rn
rn
rn
rnrnМарија Склодовска била родена во Полска во 1876-та година. Кога се преселила во Париз како студентка, се соочила со живот во сиромаштија, ксенофобија и непријателство. Но, во моментот на нејзината смрт била вистинска ѕвезда која ја оплакувало и славело целото општество. Таа и нејзиниот сопруг Пјер Кири ја развиле теоријата за радиоактивноста (термин кој Марија самата го смислила) и откриле два нови елемента – полониум и радиум.rnrnВо 1903-та година Марија ја добила Нобеловата награда за физика, а за малку немало да добие ни номинација. Нејзиниот сопруг во последен момент напишал писмо до Шведската кралска академија со молба да ја додадат на листата на кандидати.rnrnБрачниот пар е одговорен и за преносниот рендген кој можел да се користи на военото поле во Првата светска војна, а веднаш потоа го спровеле и првото истражување за изотопи кои ги убиваат туморите.rnrnВо 1911-та година Марија Кири станала првата жена што добила Нобелова награда за хемија и првата личност со две Нобелови награди.rnrnПотребни биле 24 години за наградата за хемија да дојде во рацете на друга жена – нејзината ќерка Ирена. Марија починала на 66 години од леукемија која настанала како резултат на постојаната изложеност на радиоактивни елементи и рендгенски зраци. Истата судбина ја дочекала и Ирена која умрела на 58 години.rnrnПо нив, во 80 години само 5 жени добиле Нобелова награда за хемија и физика, од кои две беа наградени дури оваа недела.rnrn

rnrnЗа Малала се расчу во 2012 година и од тогаш таа инспирира многумина ширум светот давајќи им до знаење дека постојат толку многу работи кои еден човек може да ги направи во текот на својот живот. На само 11-годишна возраст, Малала тајно ги испраќала своите дневници до Би-би-си, кажувајќи им за насилството и неправдите кои секојдневно се случуваат во нејзината земја. Таа продолжила да пишува и да оди на училиште, иако се плашела од Талибанците. Малала била застрелана во глава во училишниот автобус кога се враќала од училиште. За среќа таа преживеала и била префрлена во Англија на лекување. По тој инцидент формирана е Фондацијата Малала, раководена од самата Малала, која се залага за образованието на девојките.rnrnНа 16 години Малала одржа драматичен говор во ОН, објави свој мемоар, и се здоби со многу награди и признанија, како Меѓународната детска награда за мир. На само 17-годишна возраст, Малала е добитник на Нобелова награда и икона за заштита на правата на луѓето. Воедно, Малала докажа дека, како што Бан-Ки-Мун кажа, екстремистите едноставно најмногу се плашат од девојка со книга.rn
rnrnВрв на сите нејзини достигнувања беше настапот на овогодишните МТВ видео музички награди, каде во 16-минутен настап склопи 14 песни од најновиот албум. Настапот достигна точка на вриење кога силуетата на Бијонсе стоеше пред огромниот екран каде пишуваше „ФЕМИНИСТ“, додека се слушаше делот од самата песна каде е вклопен говорот на познатата нигериска авторка Чимаманда Нгози Адичи, која ја кажува својата дефиниција за феминизам. На крајот од настапот, нејзиниот сопруг Џеј Зи заедно со Блу Ајви, ѝ ја врачи наградата Мајкл Џексон, најавувајќи ја својата сопруга како најголемиот забавувач во музичката индустрија. Исто така Бијонсе оваа година застана на врвот меѓу 100-те највлијателни личности во светот според магазинот Тајм.rnrnБијонсе отворено се залага за феминизмот и еднаквоста на жената, истовремено давајќи им пример на сите млади девојки и жени за тоа како една жена може да има успешна кариера, но и да биде мајка и сопруга истовремено.rn
rn
rn
rnrnСе објавија и книги а се основаа и организации кои имаа за цел да ги охрабрат жените отворено да зборуваат за своите искуства и да не се почувствуваат осудено. Меѓу причините зошто жените се одлучиле на абортус, наведени се насилни партнери, тоа што веќе имале деца или се соочиле со проблеми во бременоста, а многу зборуваа за проблемите кои ги имале бидејќи не им бил дозволен абортус.rnrn
rnrnСелма Лагерлеф е првата дама што ја добила Нобеловата награда за литература. Пишува на шведски, но нејзините дела се преведени на многу јазици. Доколку имате деца, ви препорачуваме да им ја прочитате необичната книги „Прекрасните авантури на Нилс“, за момчето што лета со дивите гуски. За популарноста на книгата сведочат и бројните филмски адаптации.rn
rnrnАфро-американската авторка Тони Морисон покрај пишувањето, сега на 82-годишна возраст се занимава и со уредништво и професорска дејност. Таа е добитник на Нобеловата и Пулицеровата награда и на Претседателскиот медал на слободата, што се смета за највисока граѓанска награда. Најпознати дела се „Љубена“, „Најсиното око“ и „Песната на Соломон“.rn
rnrnДоколку уживате во читање кратки раскази, тогаш Мунро е вистинскиот избор за вас. Таа ја освои Нобеловата награда минатата година. Навистина е тешко да се одвои конкретно дело, но може да почнете со „Бегство“, што е разнолика и неверојатна збирка раскази.rn
rnrnАјрис Мардок ја освои Букеровата награда за романот „Морето морето“, што говори за моќта на љубовта и болката. Исто така, ја препорачуваме и „Црниот принц“, наслов кој алудира на Хамлет и дело со прекрасна раскажувачка структура, кое се фокусира на еротската опсесија.rn
rnrnНели Сахс исто така е добитничка на Нобеловата награда за литература. Германска еврејка, поетеса и драмски писател, која стана гласноговорник на маките на Евреите за време на Втората светска војна. Неколку години од животот ги минала во ментална институција и интензивно пишувала лирска поезија, под влијание на германскиот романтизам. Има објавено неколку збирки поезија, а некои од поемите можете да ги најдете и на интернет, како „Израел“ и „Ние сирачињата“.rn
rnrnДобитничка на Нобеловата и многу други престижни награди за литература. Творештвото може да се подели на три главни теми и периоди : комунизам, психологија и научна фантастика. Најпознати дела ѝ се: „Златната тетратка“, „Деца на насилството“ и „Добриот терорист“.rnrn
rn
rn
rn
rn
rn
rn
rn
rn
rn