Голем број луѓе го изгледале филмот „Војна на ѕвездите“ и повеќето од нив се убедени дека дроидот познат како C-3PO e целиот со златна боја. Но, дали знаевте дека тој всушност има една сребрена нога?rnrn
rnrnДоколку сте фан на „Војна на ѕвездите“, веројатно ја знаете и познатата сцена каде што Дарт Вејдер вели: „Лук, јас сум ти татко“ (Luke, I am your father). Но, всушност, во филмот, репликата на Дарт Вејдер е: „Не, јас сум ти татко“ (No, I am your father).rnrnОва се два одлични примери за феноменот познат како Мандела ефект, односно постоењето лажни сеќавања што ги делат голем број луѓе. На некој начин, ова е како колективно недоразбирање. Фразата била составена во 2009-та година кога Фиона Брум се обидела да го објасни феноменот каде што многу луѓе ширум светот верувале дека јужноафриканскиот лидер умрел во затвор во 1980-тите. Вистината е дека тој беше ослободен во 1990-та година, а подоцна беше претседател на државата и почина на 95-годишна возраст во 2013-та година.rnrnСпоред теоријата на Брум, секогаш постојат повеќе реалности од секој универзум (мултиверзум) и во секој универзум има разни предмети, настани и луѓе. Па, сеќавањата за „неточните“ настани не се навистина лажни, туку се настани од паралелните универзуми кои се вкрстиле со нашиот пат.rnrnНауката има други објаснувања за Мандела ефектот. Сето објаснување се сведува на тоа дека не можеме целосно да се потпреме на човечката меморија. Во ерата на дигиталната технологија, често ги изедначуваме нашите мозоци со компјутерски хард дискови и мислиме дека се органски складишта за нашите искуства. Но нашиот префронтален кортекс, местото каде што се складираат повеќето сеќавања, ја нема истата прецизност како и компјутерскиот хард диск.rnrnКејтлин Аамодт, докторски кандидат на неврологија, смета дека според она што го знаеме за мозокот, можеме да заклучиме од каде потекнува Мандела ефектот.rn
„Сеќавањата се организирани во мозокот така што сличните сеќавања се наоѓаат во неврони во непосредна близина. Кога се сеќавате на нешто, тие клетки можат да ја променат нивната поврзаност, што овозможува додавање нови информации. Но, бидејќи невроните кои заедно се активираат се поврзани, понекогаш може да се појават лажни сеќавања.“
rnСеќавањето на нешто често активира и други сеќавања во процесот, така што ги меша сценаријата и луѓето на нови начини. Луѓето се многу подложни на лажни сеќавања или грешно толкување на сеќавања. Лажните сеќавања настануваат кога мозокот се обидува да ги исполни празнините во нецелосните сеќавања. Можно е да се измешаат слични искуства со цел да се добие целосна приказна со детали и емоционални реакции. Ова се случува кај луѓе со невролошки проблеми, како оштетување на мозокот или Алцхајмерова болест, но се појавува и кај здравите личности.rnrnСето ова објаснува зошто една личност се сеќава на настан што никогаш не се случил. Но што кога ова се случува кај голем број луѓе? Едно истражување од 2016-та година покажало дека 88% од онлајн испитаниците погрешно го одбрале Александар Хамилтон како некогашен претседател на САД од понудената листа. Неговото препознавање било многу поголемо за разлика од вистински претседатели на САД.rn
„Поради споделеното контекстуално поврзување, многу разни луѓе го формирале истото лажно сеќавање дека Хамилтон бил претседател“, изјавила Аамодт.
rnТаа исто така ја истакнала и моќта на сугестијата.rn
„Сугестијата е тенденцијата да се верува во она што другите сугерираат дека е вистина. Поради ова на адвокатите не им е дозволено да поставуваат водечки прашања кои укажуваат на одреден одговор.“
rnДенес постои и огромната моќ на Интернетот и неговата способност да ја зголеми грешката на човекот. Доволно е само една личност да сподели лажна информација, за повеќето да се „сетат“ на неа и да ја прифатат како точна.rnrnПримери за Мандела ефектот без сомнение има многу, па дали вие можете да се сетите на некој?rnrnПрочитајте и за некои од најневеројатните психолошки нарушувања и синдроми.
rnrnЕлизабет Лофтус, психолог и експерт за нестабилноста на човечката меморија, го докажала ова преку години поминати во истражување и спроведување експерименти. Иако ова можеби изгледа како нешто лошо, постојат начини да се искористи за добра цел, како на пример во борбата против зависноста или дебелината.rnrnМногу луѓе сметаат дека нивните сеќавања ги дефинираат како личност. Ова им го отежнува прифаќањето на фактот дека некои од сеќавањата се лажни. Сепак, ова е психолошки феномен каде што личноста се сеќава на нешто што не се случило, или пак го помни поразлично. Елизабет го посветила нејзиниот живот за да го разбере овој феномен.rnrnЕден од 
rnrnБи дале сè за да ги вратите тие моменти. Очајно барате нешта што ќе ја спречат болката од прифаќањето на промените во вашиот живот, едноставно бидејќи сите луѓе што сте ги сакале или се промениле, или ги нема повеќе. А не можете да обвините никого бидејќи животот е таков. Знаете дека присуството ќе биде заменето со отсуство, но сепак никогаш нема да бидете подготвени за чувството што доаѓа кога луѓето што ги сакате ќе ве напуштат.rnrnНикој не вели дека не би требало да гледате назад. Сосема во ред е да се сеќавате на минатото бидејќи тоа е единствениот начин да ги одржите тие луѓе живи во вашето срце. Дури и една фотографија може да направи да ги слушнете нивните гласови, песна може да ве потсети на нивните насмеани лица, а некое место може да ви овозможи одново да ги почувствувате тие моменти.rnrnНо, вистината е дека најчесто не ви недостасуваат моментите или луѓето, туку она што сте биле вие во минатото.rnrnПонекогаш ние луѓето погрешно го толкуваме чувството на празнотија во нас. Кога се чувствуваме тажно обвинуваме надворешни фактори наместо да сфатиме дека ние самите ја создаваме тагата. Тоа е природна и нормална човечка реакција за преживување. Тогаш ќе си кажете дека премногу ви недостигаат луѓето и ќе почнете да барате начин да ги вратите, додека всушност вие не сте задоволни со личноста којашто сте сега. Кога ви недостигаат старите добри денови, тоа е знак дека не сте среќни со вашата ситуација во сегашниот момент.rnrnМожеби сега живеете живот што не го сакате – сте ја напуштиле вашата страст, живеете според туѓите очекувања, разочарани сте од некои луѓе, или пак можеби очекувате премногу од животот.rnrnВо овие моменти на носталгија, вашето внатрешно јас сака да ви каже дека нешто не е во ред со вашиот сегашен живот. Важно е да сфатите дека никој нема да ги врати тие позитивни чувства освен вие. Откријте што е она што прави да ви недостига минатото. Најдете луѓе кои можат да ви ја дадат истата, па дури и поголема среќа, најдете нови места што ве прават возбудени и најдете ја вашата вистинска страст за да има што да правите наместо да жалите за сегашниот живот.rnrnТреба да бидете зафатени со создавање нови сеќавања сè додека не престанат да ви недостигаат старите. Запомнете дека ќе го живеете овој ден само еднаш во вашиот живот. Немојте да зажалите затоа што сте го поминале во минатото. Постојат илјадници луѓе кои чекаат да ја запознаат вашата верзија од иднината, а со некои од нив ќе имате навистина неверојатни сеќавања.rnrnЈасно е дека е полесно да се каже отколку да се направи. Сите знаеме дека сеќавањата се удобна зона. Но потребно е да сфатите дека тие луѓе, оние коишто веќе си заминале, можат да живеат среќно без вас, а истото го можете и вие. Чувајте ги луѓето што ги сакате блиску до вашето срце, но не заборавајте го вашиот живот во овој сегашен момент.rnrnПонекогаш носталгијата и не е толку лоша. 
rnrnНо не е секогаш вака. Понекогаш знаеме дека создаваме сеќавања во моментот кога ги создаваме. Застануваме и си велиме „Никогаш нема да го заборавам овој момент“, и не го забораваме. Ги внесуваме во нашата меморија звуците, глетките и мирисите. Тоа е како првиот годишен одмор за кој знаеме дека родителите потрошиле многу пари, и иако понекогаш ни изгледал како присилена семејна забава, сепак имаме прекрасни сеќавања, а понекогаш и фотографии од тие денови. Или пак, сеќавањата за нашите баби и дедовци, и викендите поминати со нив играјќи карти или гледајќи телевизија. Овие моменти го оформиле нашиот живот. Тие се местата кои ги посетуваме кога ги затвораме очите, слушаме некоја песна или гледаме некој стар филм.rnrnНо сеќавањата за кои не сме биле свесни дека ќе бидат сеќавања, се оние кои нè „убиваат“. Тие се прикриваат како најобично одење до продавница и завршуваат врежани во нашиот мозок. Тие се сеќавањата за кои е доволно само една песна да нè врати назад.rnrnИзгледа дека и најдобрите сеќавања може да нè натераат да ни недостасуваат работите поврзани со нив. Начинот на кој се одвивале работите, нешта кои можеле да се случат, но не се случиле. Ние сакаме овие моменти да бидат повеќе од сеќавања. Сакаме да ги преживееме, па дури и само на кратко. Можеби ќе сме променеле нешто и резултатот би нè променил нас. А можеби нема да промениме ништо, но ќе уживаме во нив барем уште една секунда. Збогувањето ќе трае подолго, последниот бакнеж ќе биде поубав… Тогаш можеби нема да бидеме загрижени дека тој момент би бил нашето последно сеќавање…rnrnПогледнете ги и овие 
rnrnМагијата во печатењето на фотографиите е тоа што можете да се вратите во времето кога тие биле направени. Кога ќе ја држите фотографијата во вашата рака, носталгијата ќе биде посилна, а тоа чувство не може да се спореди со ниту едно друго.rn
rnrnКога гледате фото-албуми со вашите пријатели или со семејството, секој од вас нурнува во тој момент. Сигурно вие, или личноста со која ги гледате фотографиите ќе има да сподели некоја приказна, и тој момент ќе стане навистина убав.rn
rnrnКога ќе се вратите изморени од работа и кога мислите дека сè околу вас се распаѓа, доволен е еден поглед кон фотографиите закачени на ѕидот за да ви се подобри расположението.rn
rnrnСе разбира, технологијата е вклучена во секој дел од нашиот живот, а овде спаѓаат и нашите сеќавања. Но, немате никаква гаранција дека вашите фотографии се безбедни во вашиот компјутер или на мемориската картичка. Во секој момент може да се расипат и да изгубите голем дел од животот. Па, најбезбедно е да ги испечатите омилените фотографии наместо да се надевате дека компјутерот вечно ќе работи.rn
rnrnФотографијата е нешто што кажува илјадници работи без да изусти ниту еден збор. Кога некому ќе му подарите фотографија од момент кој ви е значаен, не можете да ја замените со никој друг подарок.rn
rnrnВашето катче можете да го направите прекрасно место исполнето со сеќавања. Ова е најдобриот начин да украсите барем еден ѕид во вашиот дом.rnrnПогледнете ги и овие 
rn
rnrnМагнетната резонанса покажала дека најактивните делови од мозокот во тие моменти биле оние што се одговорни за донесување одлуки, а не за сеќавања. Доктор О’Конор претпоставил дека овие области од мозокот создаваат чувство на дежа ву затоа што ги следат сеќавањата и бараат грешки во нив. Кога ќе најдат некоја недоследност, веднаш се активираат, а ние доживуваме морничаво чувство дека тоа веќе ни се има случено порано.rnrnСпоред еден друг истражувач, Стефан Келер од Канада, можно е да се случува и некој конфликт при донесувањето решенија во мозокот за време на овој феномен.rnrnПотребно е да се соберат уште многу податоци пред да се докажат овие теории, но ако некоја од нив е вистинита, феноменот дежа ву конечно ќе биде разоткриен. Тогаш со сигурност ќе знаеме дека мозокот само го проверува квалитетот на нашите сеќавања и бара недоследности помеѓу она што навистина го паметиме и она што мислите дека го паметиме.